The Floris, belastingbriefing week 44
De bedragen liggen op tafel. De politieke keuze wie ze betaalt, moet in een paar dagen worden gemaakt.
Deze week in het kort
- De overstap naar een nieuw box 3 stelsel kost circa 20 miljard euro. Coalitie en oppositie zijn het nog oneens over de rekening.
- Voor werkenden resteert volgens het kabinet in 2027 350 miljoen euro aan hogere lasten. Een andere kabinetsberekening noemt ongeveer 390 miljoen.
- De Rijksdienst rekent op 25.000 minder voltijdsbanen en jaarlijks minstens 500 geschrapte of eenvoudigere regels.
- Nieuwe grondwaardering moet speculatie en bouwvertraging beperken. Gemeenten vrezen juist wisselende berekeningen en rechtszaken.
Box 3 en het belastingplan zitten in dezelfde politieke knoop
Het kabinet onderhandelt tegelijk over het belastingplan voor 2027 en over box 3, de belasting op inkomsten uit spaargeld en beleggingen. Juridisch zijn het twee losse dossiers. Politiek zijn ze aan elkaar geknoopt, omdat het minderheidskabinet voor beide steun van de oppositie nodig heeft. Maandag 2 november moet er een aangepast pakket liggen. De Tweede Kamer stemt op 12 november.
Bij box 3 wil een Kamermeerderheid dat beleggers straks belasting betalen wanneer zij hun winst echt binnenhalen door te verkopen. Een waardestijging op papier wordt dan nog niet belast. Die keuze laat tijdens de overgang een gat van grofweg 20 miljard euro achter. Een hogere rekening voor werkenden is deze zomer al afgewezen. Een plan om het belastingvrije vermogen te verlagen sneuvelde binnen een dag, terwijl de VVD een voorstel blokkeerde om schenkingen op papier zwaarder te belasten.
Uitstel van belasting brengt ook een structureel risico mee. In de berekeningen verkoopt een belegger gemiddeld na 4,5 jaar. Wie tien, twintig of dertig jaar wacht, schuift de belasting veel verder vooruit. Vermogende beleggers hebben volgens experts van ABN AMRO MeesPierson meer mogelijkheden om hun beleggingen daarop in te richten. Daardoor kan de opbrengst lager en later uitvallen dan geraamd.
Daarnaast ligt de belasting op werk onder vuur. In 2027 wil het kabinet daarmee 3,5 miljard euro extra ophalen, vooral voor defensie. Over de hele kabinetsperiode gaat het om bijna 8 miljard. Het kabinet zegt een groot deel te verzachten met een koopkrachtpakket van 1,15 miljard euro en een zorgpremie die minder hard zou stijgen. De eerste bekendgemaakte premie stijgt echter met 14,75 euro per maand, tot 2.079 euro per jaar. Dat voelt één verzekerde dus direct in de portemonnee.
Ook de resterende rekening is nog onduidelijk. De staatssecretaris noemt 350 miljoen euro, terwijl een andere kabinetsberekening uitkomt op ongeveer 390 miljoen. Links wil meer ophalen bij grote vermogens. Rechtse partijen zoeken het in lagere uitgaven en verbinden hun steun ook aan migratie, stikstof en medisch ethische onderwerpen. Zonder akkoord mist het pakket een meerderheid in beide Kamers. Volgens een van de berichten zou verwerping voor 2027 een begrotingsgat van 2,3 miljard euro opleveren.
Een kleinere Rijksdienst moet ook eenvoudiger werken
Het kabinet wil jaarlijks minstens 500 regels schrappen of vereenvoudigen. Burgers en bedrijven zouden gegevens die de overheid al heeft niet opnieuw hoeven aanleveren. Binnen twee jaar moet daarvoor een vaste oplossing komen tussen onder meer de Belastingdienst, gemeenten en de Kamer van Koophandel.
Daar staat een bezuiniging van circa 900 miljoen euro in 2027 tegenover, oplopend tot ongeveer 3,5 miljard in 2035. Het Rijk rekent grofweg op 25.000 minder voltijdsbanen en één werkplek per twee medewerkers. Politie en Defensie zijn van sommige bezuinigingen uitgezonderd.
Een andere grondprijs moet ruimte maken voor woningbouw
Het kabinet wil de prijs van bouwgrond voortaan laten afhangen van wat een woningproject kan opbrengen. Van de verwachte verkoopopbrengst gaan eerst de bouwkosten, de marge van de ontwikkelaar en publieke kosten af, zoals riolering, parken en fietspaden. Wat overblijft, is de grondwaarde.
Voor een ontwikkelaar die eerder een hoge prijs voor grond betaalde, kan dat hard uitpakken. Past het project daardoor financieel niet meer, dan blijft het tekort bij de ontwikkelaar. Nu springt het Rijk soms bij via de Woningbouwimpuls. Het kabinet verwacht dat de nieuwe methode speculatie afremt en subsidies minder vaak nodig maakt.
Projectontwikkelaars steunen de aanpak. Gemeenten vrezen juist vertraging, omdat de uitkomst van zulke berekeningen sterk kan schommelen en tot rechtszaken kan leiden. Er komt daarom een overgangsregeling voor bestaande grondposities. Als eigenaren door lagere prijzen minder snel verkopen, wil de woonminister dat gemeenten vaker hun voorkeursrecht gebruiken of tot onteigening overgaan.
Bronnen
De briefing van deze week is gebaseerd op de volgende berichten.
- De tijd dringt, maar coalitie is het nog steeds niet eens over financiering box 3
- Kabinet denkt aan 350 miljoen compensatie voor lastenverzwaring
- Kabinet wil overheid eenvoudiger, slimmer en kleiner maken
- Kabinet geeft zichzelf nog een week voor akkoord belastingplan en box 3
- Kabinet doet nieuwe poging om hoge grondprijzen te beteugelen
Over deze briefing
De belastingbriefing is een wekelijkse uitgave van Stichting The Floris, een onafhankelijke groep belastingprofessionals die het publieke debat over belastingen preciezer en begrijpelijker wil maken. De briefing beschrijft wat er in Den Haag en in de rechtspraak speelt en legt uit waarom het ertoe doet. De briefing is geen fiscaal advies. Meer over Stichting The Floris.