De uitspraak

“Het is evident dat dit een zware wissel trekt op de uitvoering door de Belastingdienst en het ‘doenvermogen’ van belastingplichtigen.”

Bron: Raad van State, advies over de voorgestelde wijzigingen in box 3, gepubliceerd op 2 november 2026.

Waarom de BS Monitor uitslaat

Doenvermogen. Pardon? Ik kende denkvermogen, doorzettingsvermogen en uithoudingsvermogen. Max Verstappen schijnt af en toe vermogen tekort te komen, maar dat zit onder zijn rechtervoet (niet op zijn bankrekening, vermoed ik). En nu blijkt ook de belastingbetaler over een nieuw soort vermogen te moeten beschikken. Alsof de Belastingdienst naast je banksaldo voortaan ook je daadkracht gaat aanslaan.

Doenvermogen. Het klinkt als een competentie die een personeelsfunctionaris met een ernstig gezicht op een beoordelingsformulier aanvinkt. ‘Uw denkvermogen is uitstekend, maar aan uw doenvermogen moeten we nog werken.’

Toch bedoelt de Raad van State er iets serieus mee. Een burger moet een belastingwet niet alleen kunnen begrijpen, maar er ook naar kunnen handelen. En daar begint de fiscale hindernisbaan: administratie bijhouden, gegevens verzamelen, berekeningen controleren. Alles correct, volledig en natuurlijk vóór de deadline.

Met het nieuwe box 3-stelsel dreigt die hindernisbaan nog wat extra obstakels te krijgen. Wie belasting betaalt over zijn werkelijke beleggingsresultaten, moet mogelijk zelf gegevens aandragen over aankopen, verkopen en waardeveranderingen.

Wat blijft buiten beeld?

De Raad van State gebruikt doenvermogen om op een reëel probleem te wijzen. Maar het woord zelf heeft iets bedrieglijk geruststellends. Alsof het om een persoonlijke eigenschap gaat die je nu eenmaal wel of niet bezit.

In werkelijkheid gaat het ook om de vraag hoeveel administratief werk de overheid bij haar burgers neerlegt. En hoeveel kennis, tijd en geld daarvoor nodig zijn.

Het kabinet erkent dat probleem en wil de gegevensvoorziening verbeteren. Dat is mooi. Maar daarmee is de vraag nog niet beantwoord hoeveel huiswerk de belastingplichtige straks meekrijgt. De Belastingdienst weet immers niet alles. De burger evenmin. Maar wie van die twee het straks mag uitzoeken, laat zich raden.

The Floris-vraag

We lijken tot achter de komma te kunnen uitrekenen wat een belastingmaatregel de schatkist oplevert. Al heeft The Floris inmiddels ontdekt dat achter die indrukwekkende precisie soms nogal wankele aannames schuilgaan, die als granieten pijlers worden gepresenteerd. Maar waarom kunnen – of willen – we niet net zo nauwkeurig uitrekenen hoeveel tijd, moeite en geld diezelfde maatregel de belastingbetaler kost?

Edwin Venema | Taalcoach Stichting The Floris

Stuur uw reacties en tips aan: info@thefloris.nl o.v.v. ‘BS Monitor’