The Floris, belastingbriefing week 36
Vlak voor Prinsjesdag liggen veel bedragen al op straat, maar de precieze keuzes nog niet. Vooral uitstel blijkt een kostbare begrotingspost.
Deze week in het kort
- Ingrepen in AOW, WW, WIA en eigen risico worden geschrapt, verzacht of uitgesteld.
- Een nieuw box 3-stelsel lijkt opnieuw te vertragen en kost daardoor jaarlijks ruim 2 miljard aan begrote opbrengsten.
- Het aantal losse Chinese pakketjes daalde na een nieuwe invoerheffing met 46 procent.
- De Belastingdienst verwerkt honderdduizenden box 3-formulieren en vernieuwt tegelijk zijn digitale dienstverlening.
- Europese belastingvereenvoudiging kan Nederland jaarlijks 3,5 tot 4,5 miljard euro aan opbrengsten kosten.
Sociale zekerheid krijgt een zachtere landing
De Prinsjesdagplannen lijken voor grote groepen gunstiger uit te vallen dan eerder aangekondigd. Veel ingrepen verdwijnen echter niet definitief, maar schuiven door of worden kleiner.
De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd en een geplande korting op uitkeringen gaan volgens Haagse bronnen niet door. Het maximumdagloon, het hoogste loonbedrag waarop onder meer WW- en WIA-uitkeringen worden berekend, daalt waarschijnlijk met 7,5 procent in plaats van 20 procent. De verkorting van de maximale WW-duur van twee naar één jaar schuift een jaar op, naar 2029. Ook de afschaffing van een tegemoetkoming voor mensen met een WIA-uitkering wordt uitgesteld.
Voor vrijwel iedere verzekerde telt bovendien het eigen risico. De verhoging daarvan met 60 euro verhuist naar 2028. Alleen dit uitstel kost de begroting ongeveer 1 miljard euro. Daarnaast reserveert het kabinet 1,5 miljard euro voor koopkrachtmaatregelen.
Een deel van de rekening komt bij hogere inkomens terecht, die samen ongeveer 750 miljoen euro extra belasting moeten opbrengen. Welke belastingmaatregelen daarvoor precies worden gekozen, blijkt nog niet uit de stukken. Ook stijgt de heffing op leidingwater met tien cent per duizend liter en wil het kabinet besparen op de omvang van de overheid. Niet alle verschuivingen zijn al volledig gedekt; de definitieve plannen volgen op Prinsjesdag.
Box 3 blijft tussen twee stelsels hangen
De belasting op spaargeld, beleggingen en ander vermogen krijgt mogelijk opnieuw uitstel. Daarmee blijft niet alleen de rekening onzeker, maar ook de administratie voor belastingplichtigen, banken en Belastingdienst.
Het wetsvoorstel in de Eerste Kamer belast vooral het werkelijke jaarlijkse rendement. Bij een vermogensaanwasbelasting tellen ook waardestijgingen mee zolang een belegging nog niet is verkocht. Voor vastgoed en aandelen in jonge groeibedrijven geldt in het voorstel een vermogenswinstbelasting, waarbij belasting pas volgt na verkoop en dus na het realiseren van de winst.
VVD, D66 en CDA zouden meer tijd willen voor een stelsel dat breder aansluit bij gerealiseerde winst. Als het huidige voorstel niet doorgaat, blijft voorlopig de bestaande vorm gelden. Volgens de uitgelekte stukken loopt de schatkist dan jaarlijks ongeveer 2,4 tot 2,5 miljard euro aan begrote inkomsten mis. Een volledige vermogenswinstbelasting kan belastingheffing langdurig uitstellen; de bron noemt daarvoor een totale budgettaire kostenpost van circa 22 miljard euro.
Ook de uitvoering beweegt mee. Banken bouwen al jaren systemen voor het voorliggende voorstel en zouden bij een koerswijziging opnieuw moeten aanpassen. Voor werkelijke rendementen zijn meer gegevens nodig, zoals aankoopmomenten en historische koersen. Intussen loopt het herstel van eerdere box 3-heffing door: tot 19 augustus ontving de Belastingdienst bijna 864.000 formulieren en werd 969 miljoen euro terugbetaald.
Chinese pakketstroom kiest een andere route
Een heffing van 3 euro heeft de route van goedkope bestellingen uit China snel veranderd. Sinds 1 juli komen 46 procent minder losse pakketjes rechtstreeks Nederland binnen.
De invoerrechten gelden voor bestellingen van buiten de Europese Unie met een waarde tot 150 euro. Volgens de Douane betekent de daling niet noodzakelijk dat consumenten veel minder bestellen. Webwinkels lijken goederen vaker in grotere partijen naar Europese distributiecentra te brengen en ze vandaar naar klanten te verzenden.
Die verschuiving verandert vooral waar de controle plaatsvindt. Een grote zending is voor de Douane eenvoudiger te onderzoeken dan een stroom afzonderlijke pakjes. Daarbij kan zij nagaan of de omschrijving op het etiket klopt en of producten voldoen aan veiligheidseisen. In juli bracht de heffing 134 miljoen euro aan douanerechten op. Ongeveer een kwart daarvan kwam bij de Nederlandse schatkist terecht.
Voor consumenten kan nog een tweede bedrag volgen. Naar verwachting voert Europa in november een afhandelingsvergoeding in voor zendingen tot 150 euro. De hoogte is nog onbekend. De Douane wil de opbrengst gebruiken voor extra toezicht. Daarmee krijgt de kleine online bestelling stap voor stap dezelfde aandacht als grotere handelsstromen, al loopt zij inmiddels vaker via een Europees magazijn.
De Belastingdienst vernieuwt tijdens het herstel
De Belastingdienst werkt tegelijk aan herstel, dagelijkse dienstverlening en vervanging van verouderde computersystemen. Dat is een brede verbouwing terwijl de aangiften gewoon binnenkomen.
Burgers en ondernemers krijgen meer digitale hulpmiddelen. De dienst ontwikkelt interactieve ondersteuning bij aangiften en controles waarmee iemand kan nagaan of een aftrekpost, een bedrag dat het belastbare inkomen verlaagt, van toepassing is. Ook wordt het digitale Overzicht Betalen en Ontvangen uitgebreid. Vanaf september 2026 kunnen ondernemers en burgers ervoor kiezen om brieven over de omzetbelasting uitsluitend digitaal te ontvangen.
De omvang van het box 3-herstel laat zien hoeveel druk naast het gewone werk ontstaat. Van de bijna 864.000 ontvangen formulieren over het werkelijke rendement waren er tot 19 augustus bijna 690.000 verwerkt. Bij circa 474.000 formulieren volgde een teruggave. Samen ging het om 969 miljoen euro. Volgens de eerste cijfers kan de totale kostenpost lager uitvallen dan eerder geraamd.
Voor de technische modernisering geldt 2028 als omslagpunt. Tegen die tijd moeten meerdere grote ICT-projecten zijn afgerond en zou minder capaciteit nodig zijn voor achterstallig onderhoud. Er ontstaat dan volgens de dienst meer ruimte voor nieuwe dienstverlening en gerichter toezicht. Voor belastingplichtigen zit de merkbare verandering voorlopig vooral in digitale keuzes en hulpmiddelen, terwijl achter de schermen oude en nieuwe systemen naast elkaar blijven draaien.
Europa versoepelt regels met een miljardenprijs
Europese bedrijven kunnen minder administratie krijgen, maar Nederland mogelijk ook minder belastingopbrengsten. Het kabinet steunt vereenvoudiging en plaatst tegelijk kanttekeningen bij de ruime uitzonderingen.
De Europese Commissie wil zes richtlijnen voor directe belastingen aanpassen. Een belangrijk onderdeel is de renteaftrekbeperking, een regel die begrenst hoeveel betaalde rente een bedrijf van zijn winst mag aftrekken. De voorgestelde Europese grens komt op 30 procent van het bedrijfsresultaat en uiteindelijk 3 miljoen euro. Er komen uitzonderingen voor onder meer bepaalde externe leningen, sociale en betaalbare huisvesting en tijdelijk de defensiesector.
Het kabinet vreest dat de combinatie van uitzonderingen de werking van de beperking sterk vermindert. Nederland steunt gelijke Europese drempels, maar wil dat lidstaten zelf over uitzonderingen beslissen. De ruimere renteaftrek kan Nederland naar schatting jaarlijks 1,5 tot 2 miljard euro kosten.
Daarnaast wil Brussel bronbelastingen, belastingen die direct worden ingehouden op grensoverschrijdende rente, royalty’s en dividenden, binnen de EU ruimer afschaffen. Het kabinet is daar positiever over, maar wijst op verschillen die met Nederlandse regels kunnen ontstaan. Alleen de wijziging voor dividenden tussen moeder- en dochterbedrijven kan jaarlijks 2 tot 2,5 miljard euro aan opbrengsten schelen. De meeste aanpassingen zijn voorzien voor 2029.
Bronnen
- VVD, D66 en CDA willen box 3-kwestie nog verder doorschuiven
- Prinsjesdag 2026: box 3 mogelijk on hold, lastenverzwaring voor hogere inkomens
- Bezuinigingen sociale zekerheid (waarschijnlijk) grotendeels van tafel
- Douane ziet na nieuwe invoerheffing fors minder pakjes uit China komen
- Belastingdienst zet in op dienstverlening en moderne ICT
- Kabinet kritisch op versoepeling Europese renteaftrekbeperking