Miljoenen ongelezen bestanden en miljarden voor drie giganten

The Floris – belastingbriefing week 16
Deze week zien we hoe de theorie in Den Haag soms pijnlijk botst met de praktijk op straat. Van een vergeten digitale kluis bij de fiscus tot belastingvoordeeltjes die wel heel scheef uitpakken.

The Floris Belastingbriefing - Week 16

Deze week in het kort

  • De fiscus ontdekte per toeval een afgesloten datakluis met 64 miljoen bestanden, wat grote gevolgen heeft voor het toeslagendossier.
  • Drie multinationals, waaronder ASML en MSD, strijken ruim 90 procent van het belastingvoordeel uit de innovatiebox op.
  • Minister Aartsen gooit het roer om: zzp’ers zijn voortaan ‘zelfstandig, tenzij’, wat rust moet brengen voor ruim een miljoen werkenden.
  • Het kabinet trekt een miljard uit om de schokken van de Iran-oorlog te dempen via hogere reiskostenvergoedingen en lagere bestelbusbelasting.
  • Pech voor de ‘niet-bezwaarmakers’ in box 3: de rechter oordeelt definitief dat zij geen recht hebben op ambtshalve compensatie.

De vergeten digitale kluis van de Belastingdienst

Het klinkt als het script van een slechte film. Tijdens archiefwerkzaamheden is de Belastingdienst gestuit op een afgesloten ‘datakluis’ met maar liefst 64 miljoen ongelezen bestanden.

Deze documenten zijn in het verleden nooit meegenomen in belangrijke informatieverzoeken, zoals de parlementaire enquête naar de toeslagenaffaire. Bestanden die jaren geleden al gedeeld hadden moeten worden met de Tweede Kamer, bleven simpelweg onzichtbaar omdat ze ongestructureerd waren opgeslagen op een afgeschermde server.

Voor duizenden gedupeerden van het toeslagenschandaal is dit een bittere pil. Het raakt direct aan de kern van de transparantie en het functioneren van de rechtsstaat. Staatssecretarissen Eerenberg en Palmen hebben de fiscus opdracht gegeven om de kluis met hoogste prioriteit doorzoekbaar te maken en de ontbrekende informatie alsnog te delen.

Tegelijkertijd moet een onafhankelijke partij gaan uitzoeken hoe deze gigantische omissie heeft kunnen gebeuren. Hoewel de aangetroffen informatie volgens het ministerie geen gevolgen heeft voor eerdere besluiten in de hersteloperatie, moeten burgers die al jaren wachten op openheid opnieuw geduld hebben.

Innovatiebox als pinautomaat voor drie multinationals

Belastingvoordelen zijn bedacht om de economie als geheel te stimuleren, maar in de praktijk lijkt het soms een exclusief feestje voor de absolute top.

Om onderzoek en ontwikkeling binnen onze grenzen te houden en belonen, betalen bedrijven via de ‘innovatiebox’ geen 25 procent, maar slechts 9 procent winstbelasting. Nu blijkt dat ruim 90 procent van dit voordeel – goed voor 2,9 miljard euro – naar slechts drie bedrijven vloeit: ASML, Booking en farmaceut MSD. Vooral die laatste is opvallend. MSD streek vorig jaar 922 miljoen euro korting op en bespaarde sinds 2019 al 4 miljard aan belastingen. Dit terwijl het bedrijf laboratoria sloot en productie verplaatste naar Ierland; het lucratieve patent bleef in een Nederlandse bv achter.

Dit raakt het rechtvaardigheidsgevoel van de mkb’er die wel de volle mep betaalt. Terwijl het ministerie van Financiën de regeling grotendeels ‘doeltreffend’ noemt, groeit de kritiek van experts. Zij stellen dat we vooral gevestigde belangen subsidiëren, zonder dat het daadwerkelijk de gewenste hoogwaardige banen of innovatie oplevert voor de samenleving.

Een nieuwe wind voor de zzp’er

Na jaren van onzekerheid, wantrouwen en dreigende boetes, lijkt er een einde te komen aan de zogenaamde ‘zzp-jacht’ vanuit Den Haag.

Minister Aartsen van Werk en Participatie gooit het roer rigoureus om. Waar eerdere wetsvoorstellen werkten vanuit het principe ‘je bent werknemer, tenzij’, draait Aartsen dit om naar ‘zelfstandig, tenzij’. Grote delen van de oude wetgeving zijn door de shredder gehaald. Alleen voor kwetsbare, laagbetaalde zzp’ers blijft er een regel over om uitbuiting te voorkomen. Bovendien gaat de Belastingdienst veel meer kijken naar of iemand zich echt als ondernemer gedraagt, bijvoorbeeld door eigen investeringen of actieve klantenwerving.

Voor de 1,3 miljoen zzp’ers in Nederland – van de freelance kok tot de IT-consultant – biedt dit eindelijk helderheid. Opdrachtgevers sloten zelfstandigen de laatste tijd steeds vaker categorisch uit, uit pure angst voor naheffingen. Met een nieuwe overheidscampagne moet die kramp uit de markt verdwijnen, zodat werkenden zelf weer aan het stuur zitten van hun loopbaan.

Pleisters plakken op de koopkracht, maar werkende betaalt de rekening

Oorlogen ver weg raken ons direct in de portemonnee. Het kabinet trekt daarom bijna een miljard euro uit om de schokken van de onrust in Iran voor burgers en bedrijven op te vangen.

Er liggen concrete plannen om de onbelaste reiskostenvergoeding die werkgevers mogen betalen te verhogen en de motorrijtuigenbelasting voor bestelbusjes te verlagen. Voor de allerarmsten wordt mogelijk het energienoodfonds weer opgetuigd. Tegelijkertijd weigert het kabinet de brandstofaccijnzen algemeen te verlagen, omdat dit een te dure en ongerichte maatregel zou zijn.

Toch waarschuwt de Raad van State in een scherpe analyse dat de grote financiële keuzes van dit kabinet op de lange termijn wringen. In 2026 haalt de overheid 5,8 miljard euro extra belasting op, en die rekening belandt vrijwel volledig bij werkende mensen. De belastingen op vermogen stijgen slechts mondjesmaat. Voor de forens en de pakketbezorger is het steunpakket een welkome pleister, maar de structurele lastenverzwaring op arbeid maakt de kloof tussen inkomen en vermogen in de praktijk alleen maar groter.

De achterdeur blijft gesloten voor box 3-spaarders

Wie hoopte dat de Belastingdienst uit coulance onrechtmatige heffingen in de vermogensbelasting zou rechtzetten, komt helaas bedrogen uit.

De rechter in Gelderland oordeelde deze week glashelder: spaarders die destijds geen officieel bezwaar hebben gemaakt tegen hun box 3-aanslag (over de jaren 2017 tot en met 2020), krijgen geen automatisch rechtsherstel. De zaak draaide om een man die vrijwel zijn hele vermogen op een spaarrekening had staan. Omdat zijn werkelijke rendement fors lager was dan het fictieve rendement waarover hij belasting betaalde, probeerde hij via een ‘ambtshalve vermindering’ alsnog zijn geld terug te krijgen.

De uitspraak is een harde klap voor de grote groep zogenoemde ‘niet-bezwaarmakers’. Het illustreert hoe meedogenloos fiscale procedures kunnen zijn. Zelfs als via de hoogste rechter vaststaat dat een belasting oneerlijk is berekend, sta je met lege handen als je niet destijds binnen de formele deadline aan de bel hebt getrokken. Een pijnlijke situatie die het onbegrip over het belastingsysteem bij veel burgers verder voedt.

Bronnen

Meld je aan

En ontvang de Belastingbriefing iedere week in je mail.

Meld je aan

Voor de wekelijkse Belastingbriefing

En je bent elke week binnen 10 minuten bij met het belangrijkste belastingnieuws

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *