Van miljardendans rond de vermogensbelasting tot de dure pomp

The Floris – belastingbriefing week 12
De fiscale motorkap van Den Haag rammelt deze week aan alle kanten. Terwijl ondernemers razendsnel anticiperen op nieuwe belastingregels, wacht de gewone burger in onzekerheid af of er nog financiële verlichting komt voor de fors gestegen energieprijzen.

The Floris Belastingbriefing - Week 12

Deze week in het kort

  • Ondernemers keerden in 2023 massaal dividend uit om een hogere belasting in box 2 voor te zijn.
  • De politieke chaos rond de spaartaks (box 3) duurt voort; belastingadviseurs pleiten vurig voor een heffing op échte winst.
  • Hoge brandstofprijzen door geopolitieke spanningen dreigen de koopkracht op te slokken, maar het kabinet compenseert nog niet.
  • De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers is na zes jaar polderen eindelijk ingediend bij de Tweede Kamer.
  • Een harde bezuiniging op uitkeringen raakt de werkende middenklasse en pakt voor de overheid per saldo onverwacht duur uit.
  • De Belastingdienst besteedt het innen van miljarden aan btw uit aan een Amerikaans techbedrijf, ondanks grote zorgen over privacy.

De miljardendans van beleggers en ondernemers

Wie de regels kent, kan het spel slim spelen. Dat blijkt wel uit de manier waarop ondernemers en beleggers omgaan met de nieuwste belastingplannen vanuit Den Haag.

Laten we beginnen bij de directeur-grootaandeelhouders (dga’s). Zij zagen een belastingverhoging in box 2 aankomen en besloten niet af te wachten. In 2023 keerden zij een recordbedrag van 25 miljard euro aan dividend uit aan zichzelf. Hiermee ontweken ze het hogere tarief dat in 2024 inging. Tegelijkertijd rommelt het flink in box 3, de belasting op sparen en beleggen. De Orde van Belastingadviseurs (NOB) mengt zich stevig in de strijd. Zij willen, net als een meerderheid in de Tweede Kamer, dat beleggers alleen belasting betalen over winst die ze daadwerkelijk hebben behaald, in plaats van een belasting op de papieren waardestijging van hun vermogen.

Voor de schatkist levert dit grote hoofdbrekens op. Een belasting op echte winst in box 3 kost de staat miljarden, en niemand weet nog wie dat gaat betalen. Minister Heinen wekte eerder valse hoop bij beleggers door aanpassingen te beloven, maar moest inbinden. Ondertussen hebben slimme ondernemers hun schaapjes voorlopig op het droge, terwijl de gemiddelde spaarder verstrikt blijft in fiscale onzekerheid.

Dure olie laat de koopkracht verdampen

De onrust in het Midden-Oosten is voelbaar tot in onze eigen portemonnee. Aan de pomp en op de energierekening zien we de prijzen in rap tempo stijgen.

Het Centraal Planbureau (CPB) trekt aan de bel. Door de gestegen olie- en gasprijzen als gevolg van de situatie in Iran, dreigt de beloofde koopkrachtstijging van 1,4 procent voor dit jaar volledig in rook op te gaan. De inflatie kan tot wel 1,5 procentpunt hoger uitvallen. Ondanks deze gure economische wind, weigert het kabinet voorlopig in te grijpen. Waar eerst nog werd gefluisterd over een nieuwe energietoeslag of lagere accijnzen, lieten de ministers deze week weten dat de prijzen ‘in historisch perspectief niet uitzonderlijk’ zijn.

Voor de gewone krantenlezer betekent dit voorlopig de broekriem aanhalen. De rekening belandt direct op het bordje van huishoudens en het midden- en kleinbedrijf. Vooral transporteurs en lokale pomphouders in de grensstreek zien hun inkomsten verdampen omdat klanten massaal over de grens tanken. Pas in de zomer bekijkt Den Haag of er extra koopkrachtreparaties nodig zijn.

Het verplichte vangnet voor de zzp’er

Het heeft zes jaar en eindeloze discussies gekost, maar het is zover. Het wetsvoorstel voor de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen (BAZ) ligt eindelijk in de Tweede Kamer.

Vanaf uiterlijk 2030 moeten zzp’ers zich verplicht verzekeren tegen ziekte. De premie bedraagt maximaal 5,4 procent van de winst, met een plafond van 171 euro per maand. Dit bedrag is aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. Word je als zelfstandige ziek? Dan krijg je pas na een wachttijd van twee jaar een uitkering op het niveau van het minimumloon. Wie wil, mag ook zelf een private verzekering afsluiten, zolang de dekking minstens net zo hoog is als de staatsvariant.

Dit raakt ruim een miljoen zelfstandigen direct in hun portemonnee. Voor velen voelt het als een flinke inbreuk op de ondernemersvrijheid en een extra maandelijkse last. Aan de andere kant creëert het een bodem in het bestaan. Het voorkomt dat zzp’ers na een zwaar ongeluk of ernstige ziekte direct richting de bijstand afglijden. Bovendien dwingt Europa ons tot actie: zonder deze wet loopt Nederland tot 1,2 miljard euro aan Europese coronasteun mis.

Snijden in het dagloon kost de staat onverwacht geld

Bezuinigen is een ingewikkelde puzzel. Een nieuwe ingreep in de uitkeringen door het kabinet lijkt niet alleen de middenklasse hard te raken, maar de staat uiteindelijk ook geld te kosten.

Het plan ligt op tafel om het zogeheten maximumdagloon met twintig procent te verlagen. Dit is het maximale loon waarop uitkeringen voor werkloosheid (WW) of ziekte (WIA) worden gebaseerd. Hoewel de overheid stelt dat dit vooral de topinkomens raakt, laat de praktijk iets anders zien. Iedereen met een bruto maandloon vanaf ongeveer 4600 euro, inclusief onregelmatigheidstoeslagen, gaat dit voelen. Bij ziekte of ontslag val je veel dieper terug in inkomen dan in het oude stelsel.

Dit raakt de ruggengraat van de samenleving: ervaren verpleegkundigen, technici en politieagenten. Voor hen betekent langdurig ziek worden plotseling een enorm financieel risico, met mogelijk het verlies van hun huis als gevolg. Bijkomend probleem: omdat de sociale premies die we betalen gekoppeld zijn aan dit dagloon, loopt de schatkist maar liefst 1,4 miljard euro mis. Een opvallende financiële strop, zeker nu minister Heinen ook nog eens een tegenvaller van een miljard euro in de WIA moet incasseren door een onverwacht hoge instroom.

Amerikaanse servers voor Nederlandse belastingcenten

Wie mag er meekijken in de boeken van Nederlandse bedrijven? Die vraag staat centraal nu de Belastingdienst een cruciaal IT-systeem uitbesteedt aan een Amerikaans techbedrijf.

Het verouderde systeem voor de omzetbelasting (btw) wordt op termijn vervangen door software van Fast Enterprises. Het gaat hier niet om wisselgeld: jaarlijks verwerkt dit systeem circa 80 miljard euro aan afdrachten. Hoewel de servers fysiek in Apeldoorn komen te staan, blijft het bedrijf gebonden aan Amerikaanse wetgeving. Dit betekent dat Amerikaanse inlichtingendiensten in theorie toegang kunnen eisen tot de bedrijfsgegevens van Nederlandse ondernemers.

Voor privacyvoorvechters en de Tweede Kamer is dit een doorn in het oog. Het raakt direct aan de digitale onafhankelijkheid van Nederland. Toch zet de staatssecretaris de voorbereidingen door en wijst hij op de hoge kosten bij het opzeggen van het contract. Het huidige systeem is bovendien na veertig jaar dusdanig versleten dat langdurig uitstel simpelweg geen optie is zonder het risico op grootschalige storingen in de belastinginning.

Ongelijk speelveld op de woningmarkt groeit

Terwijl de roep om een eerlijkere woningmarkt aanzwelt, trekken nieuwe belastingregels en bankvoorwaarden de verhoudingen onbedoeld verder scheef.

Door recente tariefsaanpassingen in de inkomstenbelasting door het kabinet-Jetten mogen hogere inkomens de komende jaren hun hypotheekrente weer tegen een ruimer percentage aftrekken. Dit is een opvallende breuk met het beleid van de afgelopen tien jaar, dat deze aftrek juist stapsgewijs afbouwde. Tegelijkertijd draaien grootbanken zoals ABN Amro en Rabobank de duimschroeven aan voor de aflossingsvrije hypotheek. Deze hypotheekvorm mag voor nieuwe leningen nog maar een beperkt deel van de woningwaarde beslaan.

De combinatie van deze twee ontwikkelingen zorgt voor scheve gezichten. Topinkomens krijgen via de achterdeur meer fiscaal voordeel, wat de toch al oververhitte woningmarkt extra stimuleert. Voor starters en middeninkomens wordt het tegelijkertijd steeds moeilijker om de maandlasten te drukken met een aflossingsvrije lening. Het kopen van een huis wordt zo voor de gewone man een nóg grotere financiële uitdaging.

Bronnen

Meld je aan

En ontvang de Belastingbriefing iedere week in je mail.

Meld je aan

Voor de wekelijkse Belastingbriefing

En je bent elke week binnen 10 minuten bij met het belangrijkste belastingnieuws

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *