The Floris – belastingbriefing week 15
Welkom bij een nieuwe belastingbriefing. Deze week zien we hoe Den Haag koortsachtig zoekt naar geld in sociale fondsen, terwijl de langverwachte spaartaks opnieuw dreigt vast te lopen in de senaat.
Deze week in het kort
- Eerste Kamer trapt fors op de rem bij het wetsvoorstel voor de nieuwe spaartaks in box 3.
- Kabinet gebruikt premies voor sociale zekerheid steeds vaker als verkapte algemene belasting.
- Verlaging van de brandstofaccijns blijkt duur en vooral voordelig voor de hogere inkomens.
- Tien jaar na de Panama Papers is de Nederlandse trustsector ruim gehalveerd.
- Fiscale onzekerheid dreigt het Nederlandse investeringsklimaat te schaden.
De worsteling met ons vermogen
Het was jarenlang een zekerheidje voor de welgestelde Nederlander: de papieren schenking. Ouders schenken hun kinderen een bedrag op papier en lenen het direct weer terug. Zo ontwijken ze handig de erfbelasting. Het kabinet wil deze truc nu aanpakken, wat de schatkist zo’n 275 miljoen euro moet opleveren.
Terwijl dit belastinglek voor de midden- en bovenklasse wordt gedicht, sneuvelt de grote broer van onze vermogensbelasting bijna op de tekentafel. De nieuwe spaartaks in box 3 roept enorme weerstand op in de Eerste Kamer. De senatoren vuurden maar liefst vijfhonderd vragen af op het wetsvoorstel. Ze maken zich vooral zorgen over de belasting op fictieve winsten, zoals aandelen die in waarde stijgen maar nog niet zijn verkocht.
Vooral de VVD waarschuwt dat vermogenden en investeerders het land uit vluchten. Fiscaal nestor Willem Stevens verwoordde deze vrees in een recent interview treffend. Fiscale onvoorspelbaarheid jaagt investeerders het land uit, stelt hij. Het zorgt voor flinke hoofdpijn in Den Haag. Hoe belast je vermogen eerlijk, zonder dat het kapitaal de grens over klotst of de fiscus vastloopt in onuitvoerbare regels? Voor de miljoenen spaarders en beleggers blijft de toekomst van hun rendement voorlopig onzeker.
Gegoochel met ons sociaal vangnet
Wat doe je als overheid wanneer je geld tekortkomt? Steeds vaker kijkt het kabinet verlekkerd naar de potjes van de sociale zekerheid. Werkgevers en vakbonden trekken fel van leer tegen wat zij een spookbelasting noemen.
In het Arbeidsongeschiktheidsfonds zit een reserve van bijna 39 miljard euro. Toch wil het kabinet de premies verhogen om gaten in de algemene begroting te dichten. Tegelijkertijd staan er forse bezuinigingen gepland op de WW en de WIA. Zo wil de politiek de maximale daglonen verlagen, wat volgens vakbond CNV de werkende middenklasse honderden euro’s per jaar gaat kosten. Lage- en middeninkomens leveren in, terwijl veelverdieners er juist netto op vooruit lijken te gaan door premievoordelen.
Dit politieke schuiven met miljarden staat in schril contrast met de harde praktijk van de burger. Het ministerie onthulde deze week dat het UWV bij ruim een tiende van de werkloosheidsuitkeringen fouten maakt. Voor de gewone werknemer, die via de loonstrook braaf meebetaalt aan deze verzekeringen, voelt dit wrang. Het roept de vraag op of een verzekeringspremie nog wel bedoeld is voor het vangnet van de werknemer, of dat het slechts dient als makkelijke draaiknop voor de schatkist.
Brandstofprijzen en overwinsten op de weegschaal
Een lagere accijns op brandstof klinkt als de perfecte politieke pleister op de wonde van de hoge prijzen aan de pomp. Maar onderzoeksinstituut TNO maakt gehakt van die belofte. Het blijkt een peperdure en vooral ineffectieve maatregel.
Waarom? Omdat de echte veelrijders vaak de hogere inkomens zijn. Van elke euro belastingverlaging komt slechts zeven cent terecht bij de groep die het financieel het zwaarst heeft. Bijna driekwart van het voordeel vloeit direct in de zakken van de midden-hoge en hoge inkomens. Voor de politiek is dit een ongemakkelijke waarheid. Je geeft miljarden uit, maar bereikt de kwetsbare burger nauwelijks.
Terwijl Nederland worstelt met de effectiviteit van accijnzen, kijken vijf Europese ministers van Financiën naar de andere kant van de medaille. Zij dringen bij de Europese Commissie aan op een nieuwe winstbelasting voor energiebedrijven. Door de aanhoudende wereldwijde onrust rijzen de winsten in die sector de pan uit. Een gezamenlijke Europese belasting op deze overwinsten zou broodnodig geld in het laatje brengen om de klap voor burgers te verzachten. De hamvraag blijft wie uiteindelijk de rekening oppakt voor de dure energie.
De erfenis van de Panama Papers
Precies tien jaar geleden schudden de Panama Papers de financiële wereld op zijn grondvesten. Het lek legde destijds pijnlijk bloot hoe wereldleiders, beroemdheden en multinationals via brievenbusfirma’s massaal belasting ontweken. De impact daarvan dreunt tot op de dag van vandaag door, ook in ons eigen land.
Nederland, dat lang bekendstond als een populair doorsluisland voor kapitaal, heeft zijn leven gebeterd. De strenge aanpak werpt vruchten af. Het aantal Nederlandse trustkantoren, die het beheer doen voor buitenlandse bedrijven, is in tien jaar tijd ruim gehalveerd. Ze kregen te maken met stevig toezicht van De Nederlandsche Bank en strengere regels tegen witwassen. Het wilde westen van de belastingontwijking lijkt hier de kop ingedrukt.
Ook wereldwijd is er vooruitgang. Volgens Oxfam is het percentage onbelast privévermogen dat verborgen staat in belastingparadijzen flink gekrompen. Toch is het spel nog niet uitgespeeld. Er staat mondiaal nog altijd zo’n 3500 miljard dollar op geheime offshore rekeningen. Rijkere westerse landen hebben daar inmiddels beter zicht op gekregen door betere gegevensuitwisseling. Ontwikkelingslanden vissen echter vaak nog achter het net. Het toont aan dat de strijd om een eerlijk belastingsysteem een kwestie van de lange adem is.
Bronnen
- Eerste Kamer stelt ruim vijfhonderd vragen over nieuwe box 3
- TNO: accijnsverlaging brandstof is duur en ineffectief
- Werkgevers keren zich tegen de Aof: ‘spookbelasting’
- CNV-voorzitter Hans van den Heuvel: ‘We staan open voor een nieuw sociaal akkoord’
- Ministerie: UWV maakt te vaak fouten bij beoordelingen WW
- Papieren schenkingen horen niet thuis in fatsoenlijk belastingstelsel
- Buitenlandse beleggingsfondsen vechten massaal dividendbelasting aan bij Hoge Raad
- Tien jaar na de Panama Papers is de Nederlandse trustsector gehalveerd
- Aantal EU-ministers van Financiën willen winstbelasting energiebedrijven