The Floris, belastingbriefing week 46
Op de dag van de stemming ligt er eindelijk een route naar steun voor het Belastingplan. De prijs is een nieuwe verdeling van de rekening, met veel losse eindjes.
Deze week in het kort
- Een compromis verschuift 1 miljard euro aan lasten van werk naar vermogen en zorgt tegelijk voor een conflict binnen de coalitie.
- Vanaf 2029 volgt voor de meeste beleggingen box 3-heffing bij verkoop. Voor crypto en andere bezittingen blijft tijdelijk een ander systeem gelden.
- De privacytoezichthouder ziet bij de Belastingdienst tekortkomingen op tien van de twaalf onderzochte onderdelen.
- Bijna gratis kinderopvang kan de vraag met 23 procent verhogen, terwijl extra aanbod nog niet is geregeld.
- De nieuwe Zelfstandigenwet belooft zekerheid vooraf, maar volgens de regeldruktoezichthouder blijft de praktijk achteraf beslissend.
- De betalingsachterstand bij de Belastingdienst nadert 20 miljard euro.
Een miljard verschuift van werk naar vermogen
In de briefing van vorige week lag er nog een voorstel van Pro en Volt om 1,5 miljard euro aan lasten te verplaatsen van werkenden naar mensen met vermogen. Dat voorstel is afgezwakt tot 1 miljard euro en kreeg deze week steun van D66 en CDA. Daarmee kwam een meerderheid voor het Belastingplan 2027 dichterbij. Tegelijk ontstond een conflict binnen de coalitie. De VVD voelt zich overvallen en verlangt een fundamentele nieuwe start van de samenwerking.
Het meest zichtbare onderdeel is een extra tarief in box 3, de belasting op inkomsten uit spaargeld en beleggingen. Over jaarlijks rendement tot 60.000 euro daalt het tarief van 36 naar 35,5 procent. Boven die grens geldt 38,5 procent. Pro en Volt noemen dit een miljonairsbelasting, al hangt de grens af van het rendement en staat zij los van een vermogen van precies één miljoen. Ongeveer twee miljoen kleinere spaarders en beleggers zouden door het lagere basistarief voordeel hebben. De Belastingdienst kan de extra schijf waarschijnlijk pas rond 2030 uitvoeren.
Zelfs over de opbrengst verschillen de cijfers licht. Het ANP noemt 221 miljoen euro per jaar, het FD 223 miljoen. Nog eens 274 miljoen moet komen uit een strengere behandeling van schenken op papier. Ouders erkennen dan een schuld aan hun kinderen, terwijl het geld bij de ouders blijft. Zo kan later minder erfbelasting verschuldigd zijn.
Verder worden grenzen in box 2 en de erf- en schenkbelasting vier jaar lang niet aangepast aan de inflatie. Een verhoging van het box 2-tarief en een ingreep bij bedrijfsoverdrachten zijn uit het eerdere voorstel geschrapt. De grootste open post is ruim 400 miljoen euro uit de aanpak van fiscale constructies. Een heffing voor zeer vermogende mensen die Nederland verlaten wordt als mogelijkheid genoemd, maar de precieze invulling ontbreekt nog.
Aan de andere kant gaat de inkomstenbelasting voor werkenden omlaag. Het ANP spreekt van 900 miljoen euro, terwijl het FD de lastenverlichting op werk gelijkstelt aan de volle 1 miljard. Ook verdwijnt de al geplande tweede stap van de belastingverhoging voor defensie uit het pakket voor 2028. Daarover moet volgend jaar opnieuw worden onderhandeld.
Vandaag debatteert en stemt de Tweede Kamer. Pro en Volt steunen het hele Belastingplan alleen als hun aanpassing wordt aangenomen. D66 en CDA houden vast aan de deal. De reactie van de VVD bepaalt daardoor zowel de fiscale uitkomst als de rust binnen het minderheidskabinet.
Box 3 krijgt drie tussenstations
De Kamer stemt vandaag ook over een andere verbouwing van box 3. Vanaf 2029 betalen de meeste beleggers belasting wanneer zij aandelen of andere beleggingen met winst verkopen. Voor 2027 en 2028 blijft het huidige systeem gelden, met een verondersteld rendement en de mogelijkheid om een lager werkelijk rendement aan te tonen.
Voor spaarders verandert de basis minder. Vanaf 2029 geldt naar verwachting een vrijstelling voor de eerste 1.800 euro aan rendement. Bij 1,5 procent rente komt dat neer op 120.000 euro spaargeld voordat belasting begint. Vastgoedbeleggers wachten een jaar langer op kostenaftrek. Onder de huidige tegenbewijsregeling mogen zij onderhoud en andere kosten nog steeds niet aftrekken.
Crypto, vreemde valuta en edelmetalen vallen in 2029 buiten de regeling voor belasting bij verkoop. Wie met crypto in dat jaar 20 procent koerswinst maakt, krijgt die hele stijging als rendement toegerekend, ook zonder verkoop. Een nieuw wetsvoorstel moet dat vanaf 2030 oplossen. Overlijden, trouwen in gemeenschap van goederen en scheiden gelden in 2029 eveneens als momenten waarop winst wordt afgerekend.
De overgang verlaagt de geraamde opbrengst tussen 2030 en 2040 met 17,5 miljard euro volgens het FD. Een ANP-bericht noemt 17,6 miljard. Ineke Koele legde eerder op deze site uit dat zo’n bedrag voor een groot deel laat zien dat belasting later binnenkomt. De raming blijft belangrijk voor de begroting, maar is geen vaststaand verlies. Intussen waarschuwen de Belastingdienst en banken dat grotere aanpassingen de invoering in 2029 in gevaar brengen.
Privacyherstel bij de Belastingdienst duurt nog jaren
De Autoriteit Persoonsgegevens onderzocht twaalf onderdelen van de gegevensbescherming bij de Belastingdienst. Op tien daarvan voldoet de dienst nog niet aan de regels. Zo kunnen bij sommige systemen te veel medewerkers persoonsgegevens bekijken en wordt onvoldoende vastgelegd wie welke gegevens heeft geraadpleegd.
Ook bij geautomatiseerde selecties ontbreken waarborgen. De Belastingdienst kan volgens de toezichthouder onvoldoende laten zien dat een ambtenaar echt invloed heeft wanneer een algoritme iemand voor controle selecteert. De criteria zijn bovendien te weinig onderbouwd om het risico op discriminatie goed te beperken. Sommige gegevens worden langer bewaard dan toegestaan en twee systemen moeten verdwijnen omdat de verwerking daarin onrechtmatig is.
Er is wel vooruitgang. Meldingen van datalekken en analyses van privacyrisico’s voldoen inmiddels aan de eisen. Een concreet probleem moet eind dit jaar zijn opgelost: burgerservicenummers verdwijnen uit betalingskenmerken. Met kennis van zo’n nummer zou iemand nu kunnen achterhalen of een ander een belastingschuld heeft.
De volgende beoordeling volgt in januari 2028. Het verscherpte toezicht loopt minstens tot medio 2029. De Belastingdienst erkent de tekortkomingen en verwacht dat volledig herstel nog enkele jaren kost.
Bijna gratis opvang kan de wachtlijst verlengen
De Raad van State steunt de hoofdlijn van het nieuwe kinderopvangstelsel vanaf 2029. De overheid betaalt dan rechtstreeks aan opvangorganisaties, tot 95,6 procent van de maximumuurprijs. Ouders hoeven daardoor geen kinderopvangtoeslag meer aan te vragen en krijgen ook geen terugvordering als achteraf blijkt dat zij te veel ontvingen.
De rekening voor de overheid stijgt jaarlijks met 3 miljard euro. Tegelijk wordt 23 procent meer vraag verwacht. Zonder extra personeel en plaatsen kunnen tarieven en wachtlijsten oplopen. Juist ouders met lagere inkomens dreigen dan minder makkelijk opvang te vinden.
De Raad vraagt ook waarom de regeling alleen voor werkende ouders geldt, terwijl goede opvang de ontwikkeling van alle jonge kinderen kan helpen. Verder moet Nederland met de Europese Commissie afstemmen of de rechtstreekse subsidie binnen de regels voor staatssteun past. De opvangsector wil vooral snel zekerheid, maar is verdeeld over de extra voorwaarden en de beperking van rendementen voor aanbieders.
De Zelfstandigenwet geeft vooraf weinig houvast
Het Adviescollege toetsing regeldruk adviseert het kabinet om de Zelfstandigenwet in de huidige vorm niet in te dienen. De wet voegt twee toetsen toe. De ene kijkt naar de zelfstandige als ondernemer, de andere naar de manier waarop de opdracht wordt uitgevoerd. Daarnaast blijft de bestaande beoordeling gelden.
Daar zit volgens het college het probleem. Een contract kan vooraf goed ogen, terwijl de dagelijkse samenwerking later toch op loondienst lijkt. Zekerheid ontstaat daardoor pas achteraf. Ook is onduidelijk voor welke situaties het nieuwe kader echt iets toevoegt en hoeveel administratie het bespaart.
Heleen Elbert liet met Pim Perquin en Ineke Koele eerder op deze site zien dat de feitelijke uitvoering al ongeveer een eeuw doorslaggevend is. Intussen groeit het aantal ingeschreven eenmanszaken volgens de Kamer van Koophandel nog steeds: sinds begin 2025 kwamen er ongeveer 50.000 bij, tot ruim 1,8 miljoen. De Nederlandsche Bank zag juist een daling, doordat zij mensen met daarnaast een baan buiten de telling liet.
Bijna 20 miljard euro staat nog open
De betalingsachterstand bij de Belastingdienst bedroeg eind september 19,97 miljard euro, tegen 10,90 miljard in januari 2023. Afgebroken betalingsregelingen uit de coronaperiode verklaren daarvan 7 miljard. Oudere schulden zijn lastiger te innen.
Volgens staatssecretaris Eerenberg zijn de beschikbare banen bij de dienst gevuld. Toch groeit het werk sneller dan de capaciteit. Tegelijk daalde het aantal boekenonderzoeken van bijna 28.000 in 2016 naar ruim 8.300 in 2025. De geplande bezuinigingen lopen op tot 438 miljoen euro in 2035, bijna 13 procent van het uitvoeringsbudget.
Bronnen
De briefing van deze week is gebaseerd op de volgende berichten.
- D66 en CDA akkoord met afgezwakt belastingvoorstel PRO en Volt
- Spanning in coalitie na deal links met D66 en CDA over belastingplan
- Woedende VVD twijfelt aan toekomst kabinet om belastingdeal met Pro en Volt
- Rust en duidelijkheid in box 3? Nog even niet
- ‘Budgettair gesjoemel’ met box 3, toch zicht op Kamermeerderheid
- VVD twijfelt aan coalitie als D66 en CDA amendement PRO steunen
- Kamer debatteert donderdag toch verder over belastingplan
- Belastingplan splijt kabinet-Jetten
- Belastingdienst voldoet niet aan privacyregels, oordeelt waakhond
- AP: Belastingdienst schiet nog altijd tekort bij bescherming persoonsgegevens
- Kamermeerderheid in zicht voor nieuwe box 3-belasting
- Raad van State gematigd positief over bijna gratis kinderopvang
- ATR: Zelfstandigenwet geeft nog altijd geen duidelijkheid
- Personeelscapaciteit zet invordering Belastingdienst onder druk
Eerder bij The Floris
- Box 3 schuift en het Belastingplan zoekt steun
- Waarom belastingramingen in de begroting ten onrechte centraal staan
- Er is geen nieuwe wet schijnzelfstandigheid, er is gewoon handhaving
Over deze briefing
De belastingbriefing is een wekelijkse uitgave van Stichting The Floris, een onafhankelijke groep belastingprofessionals die het publieke debat over belastingen preciezer en begrijpelijker wil maken. De briefing beschrijft wat er in Den Haag en in de rechtspraak speelt en legt uit waarom het ertoe doet. De briefing is geen fiscaal advies. Meer over Stichting The Floris.