De fiscaliteit verandert. Niet alleen het vak, ook de wereld waarin het wordt uitgeoefend. In deze diepgravende podcastaflevering (#14) van The Floris ontrafelen Pim Perquin en Ineke Koele de contouren van wat zij noemen: de moderne fiscalist. Een pleidooi voor meer dan kennis. Voor empathie, contextbesef en durf. Voor uitzoomen. Ze nemen je mee in een persoonlijk en openhartig gesprek over hoe hun werk veranderde van ‘memo’s en memorie’ naar ‘maatwerk en mensenwerk’. Over hoe het vak niet draait om de laagste belastingdruk, maar om het scherp krijgen van de échte vraag: wat is hier nou echt aan de hand?
Waarom deze The Floris-podcastaflevering luisteren?
- Omdat belastingadvies zelden neutraal is – het doet iets met mensen, families, organisaties
- Omdat AI de adviseur dwingt zijn rol opnieuw te definiëren
- Omdat we een nieuwe generatie fiscalisten nodig hebben – met vakkennis én menselijk inzicht
- Omdat ook jij, als ondernemer of burger, gebaat bent bij adviseurs die verder kijken dan de spreadsheet
- Als je gelooft dat belasting niet alleen over cijfers gaat, maar over samenleving
Van scripties naar synthese
Wie nu start in de fiscaliteit krijgt een andere wereld voorgeschoteld dan die van dertig jaar geleden, toen Perquin en Koele begonnen. “We schreven scripties, gaven college aan de klant,” vertelt Pim. Ineke herinnert zich het ongemak toen een klant haar vroeg of hij haar nou betaalde voor een werkstukje. “Ik vond dat toen al ongemakkelijk, en dat was een kantelpunt.”
Wat toen begon, is uitgegroeid tot een scherp besef: fiscaliteit is nooit een losstaand technisch puzzeltje, maar raakt altijd aan diepere persoonlijke, zakelijke of maatschappelijke vraagstukken. Elk fiscaal dossier is ook een verhaal over mensen, belangen, aannames en (on)uitgesproken dynamiek. Beiden hebben ervaren dat complexiteit bij familiebedrijven, waar fiscale beslissingen diepe invloed hebben op relaties, erfgoed en zeggenschap, heel groot is. En dus ook de verantwoordelijkheid van de fiscalist.
“Stel je nou eens voor dat alle tarieven 0% zijn. Wat zou je dan willen?”
Dat is de kernvraag die Pim nu stelt aan klanten die ‘zo voordelig mogelijk’ willen overdragen. Daarmee verplaatst het gesprek zich van belastingoptimalisatie naar belangenverheldering. Pas dan ontstaat ruimte voor het échte gesprek: over opvolging, vertrouwen, familiebanden, kwetsbaarheid. Over wat mensen echtbelangrijk vinden. Fiscaliteit blijkt slechts één laag van de werkelijkheid – en zeker niet altijd de belangrijkste. Ineke voegt daaraan toe: “We zijn opgeleid in een een-op-een relatie met de cliënt. Maar wie of wat is die cliënt eigenlijk? Vaak is het niet één persoon, maar een hele familie of organisatie. En dan is het niet genoeg om alleen die ene persoon als uitgangspunt te nemen.”
De kunst is niet meer om alleen het juiste antwoord te geven, maar om de juiste vraag boven tafel te krijgen.
Fiscalisten veroorzaken soms juist het conflict
Met een gewaagde stelling trekken Pim en Ineke de consequenties van een te beperkte taakopvatting. “Ik durf te beweren dat veel fiscalisten – net als andere vakspecialisten – bijdragen aan het ontstaan van problemen. Omdat ze adviseren vanuit slechts één perspectief” vallen ze elkaar bij.
Vooral bij bedrijfsopvolging is het risico levensgroot: wie zonder goede diagnose structuren optuigt op basis van aannames (“die dochter wil het niet, die schoonzoon is ongeschikt”), bouwt een juridisch bouwwerk op drijfzand. En ja – als dat misgaat, kunnen familieverhoudingen onherstelbaar beschadigd raken.
De conclusie? Wie de verantwoordelijkheid van het vak serieus neemt, moet ook het effect van zijn advies overzien. De schade die door het advies ontstaat kan het beoogde belastingvoordeel ruimschoots overstijgen.
AI maakt kennis waardeloos, context kostbaar
“Je hebt geen fiscalist meer nodig om uit te leggen hoe een fiscale eenheid werkt,” stelt Pim droogjes. “Dat doet AI beter, sneller, met bronvermelding.” Kennis wordt een commodity – en dat betekent dat de meerwaarde van de fiscalist radicaal moet verschuiven.
De echte meerwaarde zit in het kunnen interpreteren van de context, het doorzien van verbanden tussen disciplines en het inschatten van menselijke verhoudingen.
Zoals Ineke het scherp zegt: “Je moet AI overstijgen om nog van betekenis te zijn.”
Dat vraagt iets nieuws: een bredere taakopvatting, een scherper ethisch kompas en het lef om samen te werken met andere vakgebieden. Het vraagt om levenservaring, empathie en een andere mindset. Want fiscaal advies, zo blijkt, is vaak de voorbereiding op een transformatie – in een familie, een organisatie, of zelfs in een leven.
Naar een bredere vorming
In tijden van AI, geopolitieke onzekerheid en groeiende maatschappelijke druk op rechtvaardige belastingheffing, is een nieuwe professionele standaard nodig. The Floris stelt de vraag: zijn we daar klaar voor?
De aflevering eindigt met een oproep: organiseer een nieuwe vorm van professionalisering. Geen zoveelste cursus, maar een leergang waarin filosofie, ethiek, psychologie, sociologie en geschiedenis en stakeholdermanagement bijdragen aan het bredere perspectief dat de fiscalist nodig heeft.
Een soort Comenius-leergang, maar dan voor fiscalisten, noemt Ineke het. En niet als luxe of hobby, maar als noodzaak. “Want pas als je leert denken buiten je vakgebied, kun je zien wat jouw advies werkelijk betekent voor een ander.”
The Floris Podcast gemist?
Aflevering 1 over de Bedrijfsopvolgingsregeling gemist? klik hier.
Aflevering 2 over Opmerkelijke Belastingconstructies gemist? klik hier
Aflevering 3 over Belastingen en ultrarijke mensen gemist? klik hier
Aflevering 4 over Het fiscale evenwicht met gast Jeroen Peters gemist? klik hier.
Aflevering 5 over Bubbele belastingheffing voor artiesten en sporters met gast Dick Molenaar gemist? klik hier
Aflevering 6 over De fiscale aardverschuiving van Femke Groothuis’ Ex’tax Project gemist? klik hier
Aflevering 7 over Een nieuwe Apple & Starbucks Tax in Europa? Met Rutger Hafkenscheid gemist? Klik hier
Aflevering 8 over de Belastingdienst in dialoog met grote ondernemingen met gast Hans Rijsbergen gemist? Klik hier.
Aflevering 9: deel 1 van de van de tweeluik over Box 3 Belasting op fictie als systeemfout gemist? Klik hier.
Aflevering 10: deel 2 van de tweeluik over Box 3 Belasting op fictie als systeemfout gemist? Klik hier
Aflevering 11: over ‘Hoe de Nederlandse fiscus ondernemers ontmoedigt om goed te doen’ gemist? Klik hier.
Aflevering 12: over ‘Pim Perquins ervaringen als ambtenaar van de Belastingdienst” gemist? Klik hier
Aflevering 13: over Verkiezingsretoriek versus realiteit: de waarheid over de hypotheekrenteaftrek gemist? Klik hier